9 สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด มีอะไรบ้าง

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด มีอะไรบ้าง

หนึ่งในโรคเรื้อรังยอดฮิตที่มีสถิติผู้ป่วยในไทยสูงขึ้นต่อเนื่องทุกปี คงหนีไม่พ้น ‘โรคเบาหวาน’ แต่การจะใช้ยาเพื่อรักษาโรค อย่างเดียวอาจจะเพียงพอที่จะควบคุมอาการได้ แต่ก็เป็นการแก้ไขปัญหาที่ปลายของเหตุ เพราะอย่างที่หลายท่านทราบกันว่า อาหารการกินในแต่ละวันนั้นสำคัญและมีผลกับอาการของโรคไม่แพ้กัน 

ในระยะยาว การรับยาที่มากเกินไปก็อาจไปเป็นภาระให้กับตับและไตได้ จึงไม่แปลกที่ผู้ป่วยบางคนจึงมีความต้องการที่บรรเทาอาการด้วยการเปลี่ยนวิถีชีวิตและการรับประทานอาหารให้ถูกหลัก รวมทั้งมองหา “สมุนไพรลดน้ำตาล” ในฐานะที่เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการปรับสมดุลของร่างกาย ควบคู่ไปกับการรักษาด้วยยาทางการแพทย์แผนปัจจุบัน 

บทความนี้ Raksosook จึงขอแนะนำ 9 สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด แต่ละตัวล้วนเป็นสมุนไพรที่ได้รับการยอมรับและมีงานวิจัยรองรับ จะมีอะไรบ้าง มาดูกัน!

ข้อควรรู้ก่อนเลือกใช้สมุนไพร เพื่อลดน้ำตาลในเลือด

ก่อนที่ Raksosook จะพาไปแนะนำสมุนไพรแต่ละชนิดว่า สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด มีอะไรบ้าง? มีสิ่งที่ Raksosook อยากเน้นย้ำให้ผู้อ่านทราบ ระแวดระวัง และปฏิบัติก่อนเลือกใช้สมุนไพร คือ

1. ควรตรวจสุขภาพโดยละเอียดและรับการวินิจฉัยโดยแพทย์

คุณควรพบแพทย์เพื่อเข้ารับการวินิจฉัยโรคแบบละเอียด และทำความเข้าใจโรคผ่านการอธิบายของคุณหมอ และการทำค้นคว้าให้ดีเสียก่อน และควรตอบให้ได้ว่า

  • คุณเป็นเบาหวานชนิดไหน? 
  • คุณเป็นเบาหวานมานานแค่ไหน? 
  • คุณกำลังรับประทานยาแบบใดอยู่ และยามีกลไลการทำงานอย่างไร?
  • คุณกำลังตั้งครรภ์อยู่หรือไม่?
  • คุณมีโรคประตำตัวอื่นร่วมด้วยหรือไม่? 

เพราะร่างกายทุกวันและอาการของทุกคนนั้นไม่เหมือนกัน จึงมีความจำเป็นอย่างมากที่คุณต้องเข้าใจสิ่งที่ร่างกายของคุณกำลังเผชิญ โดยไม่เอาคนอื่นมาเปรียบเทียบว่าคนอื่นกินอะไรแล้วได้ผล จึงจะกินตาม แต่ควรพิจารณาอย่างถี่ถ้วนและขอปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนทุกครั้ง

2. ปรึกษาแพทย์และนักโภชนาการก่อน

แม้ว่าอาหารเสริมหรือสมุนไพรแก้เบาหวาน ช่วยลดน้ำตาลในเลือดต่างๆ จะสามารถที่จะช่วยเสริมการรักษาของแพทย์แผนปัจจุบันให้ครอบคลุมมากขึ้น แต่เพื่อความปลอดภัยและเพื่อประสิทธิภาพที่ดีมากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ รวมทั้งพูดคุยกับนักโภชนาการอาหาร เพื่อที่จะได้เลือกชนิดของสมุนไพร รวมทั้งปริมาณของสมุนไพรให้เหมาะสมมากที่สุด และไม่ควรกินสมุนไพรหลายชนิดมากจนเกินไป จนอาจจะทำให้คุณสมบัติของสมุนไพรไปตีกันจนเกิดโทษมากกว่าคุณ

3. อย่าลืมที่จะปรับการรับประทานอาหาร

การรับประทานอาหารนั้นมีผลกับระดับน้ำตาลในเลือด และพฤติกรรมการรับประทานอาหารในระยะยาวก็มีผลกับอาการของโรค ผู้ป่วยโรคเบาหวานหลายคนมักจะได้รับนัดหมายให้เข้าพบกับนักโภชนาการอาหารเพื่อรับคำแนะนำในการปรับวิถีการกินในชีวิตประจำวันให้เหมาะสมกับโรคร่วมกับการรับประทานยาและอาหารเสริม สำหรับท่านที่อยากศึกษาเพิ่มเติมว่า ‘กินอะไรลดเบาหวาน’ และ ‘กินอย่างไรลดเบาหวาน’ ลองอ่านโพสต์ด้านล่างจาก Raksasook ได้เลย

อ่านต่อ: อาหารสำหรับคนเป็นเบาหวาน-ความดัน มาดูตัวอย่างเมนูอาหารกัน!

รายชื่อสมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด ที่มีผลการวิจัยรองรับ

เมื่อเข้าใจข้อควรระวังในการใช้สมุนไพรเพื่อลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือดแล้ว มาดูกันว่าสมุนไพรเหล่านั้นมีอะไรบ้าง และคุณสมบัติใดในสมุนไพรที่ช่วยบรรเทาอาการของโรค

2) อบเชย (Cinnamon)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด2

สมุนไพร “อบเชย” เป็นหนึ่งสมุนไพรที่มีรสชาติหวาน สามารถนำมาประกอบอาหารแทนน้ำตาลได้ เหมาะกับผู้ที่เป็นเบาหวาน ชนิดที่ 2 อีกทั้งยังมีสาร MHCP ช่วยลดน้ำตาลในเลือด ด้วยการเพิ่มระดับการหลั่งและความไวของอินซูลินให้ดีขึ้น ย่อยสลายไขมันได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมลดปัจจัยเสี่ยงต่างๆ เกี่ยวกับโรคเบาหวานและคอเลสเตอรอลได้เป็นอย่างดี 

นอกจากนี้ โภชนาศาสตร์คลินิกอเมริกันได้มีการเปิดเผยถึงผลการยืนยันงานวิจัย [3] เกี่ยวกับการนำอบเชยมาเป็นสมุนไพรรักษาเบาหวานว่า มีความเป็นไปได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการดื้ออินซูลิน (Insulin Resistance) และไม่ส่งผลกระทบต่อการตรวจฮีโมโกลบิน A1c (ค่าน้ำตาลเฉลี่ยสะสม)

3) เห็ดหลินจือแดง (Red Ling Zhi)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด3

เห็ดหลินจือแดง ถือเป็นสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยาน่าสนใจ ช่วยได้หลากหลายโรค ตั้งแต่ มะเร็ง ไต และเบาหวาน ในหนึ่งเดียว เนื่องจากอุดมไปด้วยสารอาหารสำคัญ เช่น Ganoderans A,B,C ในกลุ่ม Polysaccharide [4]

ไม่เพียงช่วยกระตุ้นการหลั่งอินซูลินและเปลี่ยนน้ำตาลให้กลายเป็นพลังงาน แต่ยังมีสารกาโนโดสเตอโรน ที่ช่วยบำรุงตับให้สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ อาจเป็นสมุนไพรรักษาเบาหวาน ชนิดที่ 2 และผู้ที่มีอาการดื้ออินซูลิน (Insulin Resistance) ได้อีกทาง

อย่างไรก็ตามการรับประทานอาหารเสริมที่มีสารสกัดจากเห็ดหลินจือควรอยู่ภายใต้คำแนะนำจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ นอกจากนี้ยังมีข้อควรระวังที่สำคัญคือการใช้ในผู้ป่วยที่ได้รับยากดภูมิต้านทาน และผู้ป่วยที่ได้รับประทานยากลุ่มป้องกันการเกาะกลุ่มของเกร็ดเลือด [5]

4) มะระขี้นก (Bitter melon)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด4

สมุนไพรแก้เบาหวานที่มีการใช้ทั้งในแพทย์แผนจีนและอินเดียมาหลายร้อยปี รวมถึงในประเทศไทยเองก็เช่นกันอย่าง ‘มะระขี้นก’ ก็มีความน่าสนใจไม่แพ้สมุนไพรตัวอื่นเลย มีเอกสารทางวิทยาศาสตร์ [6] ที่แสดงให้เห็นว่า มะระขี้นกสามารถช่วยบรรเทาเบาหวานได้ ส่วนหนึ่งเพราะมีสารคาแรนติน ช่วยลดน้ำตาลในเลือด เสริมการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อน เสริมพลังในการย่อยสลายน้ำตาล พร้อมยับยั้งเอนไซม์กลูโคไซเดส พูดง่ายๆ คือ เป็นสมุนไพรลดน้ำตาลที่มีกลไกช่วยลดน้ำตาลได้หลายรูปแบบเลยทีเดียว

การรับประทานมะระขี้นกเพื่อหวังผลการลดระดับน้ำตาลในเลือดนั้น สามารถรับประทานได้หลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการนำไปประกอบอาหาร นำไปปั่นเป็นน้ำผักผลไม้ หรือในรูปแบบของอาหารเสริม

อย่างไรก็ตาม ไม่มีหลักฐานใดที่แสดงให้เห็นว่าการกินอาหารเสริมที่มีสารสกัดจากมะระขี้นกจะสามารถทดแทนยาแพทย์แผนปัจจุบันได้ [7] แต่อาหารเสริมที่มีสารสกัดจากมะระขี้นกจะช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ทำให้ผู้ป่วยสามารถที่จะลดโดสของยาที่กำลังกินอยู่ได้ ภายใต้การแนะนำและวินิจฉัยโดยแพทย์

5) ขิง (Ginger)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด9

อีกหนึ่งสมุนไพรที่มีสรรพคุณหลากหลาย แม้โดยหลักเราจะคุ้นเคยกับขิงในการนำมาใช้เพื่อระบบทางเดินอาหาร แต่กับเบาหวานก็เคยมีวารสารตีพิมพ์เช่นกันว่า [8]  ขิงสามารถช่วยลดน้ำตาลในเลือดได้ โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน ชนิดที่ 2 ในการทดลองกับหนูพบว่าขิงสกัดมีส่วนช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด ลดระดับคอเลสเตอรอล ลดระดับไตรกรีเซอไรด์ และเพิ่มไขมันชนิดที่ดีต่อร่างกาย หรือ HDL

ทั้งนี้ ปัจจุบันยังมีข้อขัดแย้งอยู่ โดยบางแห่งกล่าวว่า ขิงไม่มีผลต่อระดับอินซูลินในเลือด จึงอาจกล่าวได้ว่ายังเป็นเรื่องที่ต้องการการศึกษาและทดลองเพิ่มเติมกันต่อไป

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยเบาหวานบางรายมักมีอาการกรดไหลย้อน ซึ่งหากมีปัญหานี้การเพิ่มการบริโภคขิงเข้าไปก็นับว่าเป็นเรื่องที่ไม่ได้เสียหายอะไร เพราะขิงสามารถช่วยบรรเทาอาการแสบร้อนจากกรดไหลย้อนและท้องอืด โดยการบริโภคขิงก็สามารถทำได้หลายรูปแบบไม่ว่าจะในรูปแบบของน้ำขิงไม่ใส่น้ำตาล ใช้ขิงในการปรุงอาหาร หรือสารสกัดขิงผงก็ได้เหมือนกัน

6) ขมิ้น (Turmeric)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด5

ขมิ้นจัดเป็นสมุนไพรที่ใช้ในการประกอบอาหารประเภทเครื่องแกงอินเดียมายาวนาน โดยที่ตัวขมิ้นนั้นมีคุณสมบัติและสรรพคุณหลากหลาย ทั้งต้านแบคทีเรีย (Antibacterial) ต้านการอัดเสบ (Anti-inflammatory) และต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) ถูกนำมาใช้ทั้งภายนอกและการทำงานส่วนต่างๆ ภายใน 

ขมิ้นอุดมไปด้วยสารเคอร์คิวมิน (Curcumin) เพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมระดับน้ำตาลให้อยู่ในระดับไม่รุนแรง รวมถึงมีงานวิจัยของกลุ่มนักวิจัยคนไทยที่ได้ตีพิมพ์ใน ADA [9] เผยว่า ในกลุ่มผู้เข้าร่วมทดลอง 240 คน หลังจากทดลองบริโภคขมิ้นติดต่อกันนาน 9 เดือน ขมิ้นสามารถลดโอกาสเสี่ยงเป็นเบาหวานได้อย่างมีนัยยะสำคัญ

7) ผักเชียงดา (Gymnema Sylvestre)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด6

สมุนไพรลดเบาหวาน ตัวต่อมาก็คือสมุนไพรที่ผู้เชี่ยวชาญต่างแนะนำมาเนิ่นนานก็คือ ‘ผักเชียงดา’ หรือ ‘ใบเชียงดา’ ในฐานะที่เป็นสมุนไพรที่ใช้ในอายุรศาสตร์ของอินเดียมาช้านาน สามารถนำใบมาประกอบเมนูอาหารได้ง่ายๆ มีการวิจัยทางเภสัชวิทยามาสนับสนุนสรรพคุณของผักเชียงดาว่า [6] เป็นสมุนไพรรักษาเบาหวานได้กับทั้งเบาหวานชนิดที่ 1 และชนิดที่ 2 โดยช่วยกระตุ้นการนำกลูโคสเข้าสู่เซลล์ ป้องกันการปล่อยกลูโคสเข้าสู่กระแสเลือด เพิ่มการสังเคราะห์ไกลโคเจน และลดการเปลี่ยนไกลโคเจนมาเป็นกลูโคส 

ข้อควรระวัง สารในผักเชียงดามีผลกับระดับของอินซูลิน หากจะใช้อาหารเสริมต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ โดยเฉพาะในคนไข้ที่ต้องฉีดกระตุ้นอินซูลิน 

8) สารสกัดจากผลบิลเบอร์รี่ (Bilberry Extract)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด7

บิลเบอร์รี่คือผลไม้ที่มีลักษณะคล้ายบลูเบอร์รี่ มีการศึกษาค้นคว้าพบว่าสารประกอบในบิลเบอร์รี่ที่ชื่อว่า ‘แอนโธไซยาโนไซด์’ (Anthocyanosides) ซึ่งจัดเป็นสารประเภทฟลาโวนอยด์ (Flavonoids) มีคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด ส่งเสริมให้หลอดเลือดมีความแข็งแรง ลดความเสี่ยงที่จอประสาทตาจะถูกทำลาย (10)

อย่างไรก็ตาม อย่างที่เราย้ำบ่อยครั้งว่าการบริโภคสมุนไพรและสารสกัดใดๆ ก็ตามควรอยู่ภายใต้การแนะนำของแพทย์

9) ลูกซัด (Fenugreek) 

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด8

อาจจะไม่ค่อยคุ้นหูกันนักกับ ‘ลูกซัด’ อีกหนึ่งสมุนไพรลดน้ำตาลในเลือด มีลักษณะเป็นเมล็ดที่มีไฟเบอร์สูง และมีสารประกอบทางเคมีที่ช่วยให้ย่อยคาร์โบไฮเดรตได้ช้าลง ทำให้กลูโคสเข้าสู่กระแสเลือดได้ช้าลง มีงานวิจัยที่มีผลการศึกษาว่า [11] ในผู้เข้าร่วมทดลองที่มีภาวะก่อนเบาหวานนั้นมีความเสี่ยงที่จะพัฒนากลายเป็นเบาหวาน ชนิดที่ 2 น้อยลงเมื่อบริโภคลูกซัดสกัดผง

ส่งท้าย

ใครที่กำลังตามหาว่า กินอะไรลดเบาหวานได้บ้าง โดยต้องการใช้สารสกัดที่มาจากผักผลไม้สมุนไพรในธรรมชาติ เพื่อลดและบรรเทาเบาหวาน เราก็ขอแนะนำให้เลือกสรรและศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับสมุนไพรรักษาเบาหวานที่เราได้นำมาฝากในข้างต้นให้ดี แต่ก่อนที่จะบริโภค อย่าลืมลองไปปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการ/เภสัชศาสตร์ ฯลฯ ดูว่า สมุนไพร ที่เราได้นำมาฝากข้างต้น มีตัวไหนที่ตอบโจทย์สุขภาพตัวเองได้บ้าง และควรทานในปริมาณเท่าไหร่ต่อวัน ควบคู่กับแผนการรักษาด้วยยาที่คุณกำลังทานอยู่ เพื่อให้ปลอดภัย และได้ประสิทธิภาพเรื่อง การลดน้ำตาลในเลือด สูงที่สุด

1) ว่านหางจระเข้ (Aloe vera)

สมุนไพรลดเบาหวาน ลดน้ำตาลในเลือด1

สุดยอดสมุนไพรที่สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย ตั้งแต่การดูแลผิวไปจนถึงการบรรเทาอาการเบาหวาน โดยเฉพาะเบาหวาน ชนิด 2 (Diabetes Type 2) ซึ่งผ่านการวิจัยโดย Beni-Suef University ประเทศอียิปต์ [1] และ มหาวิทยาลัยมหิดล ของไทยเอง พบว่า น้ำของว่านหางจระเข้ นั้นมีคุณสมบัติในต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) และต้านการอักเสบ (Anti-inflammatory) ที่สามารถช่วยปกป้องและซ่อมแซมเบต้าเซลล์ในตับอ่อนที่ผลิตอินซูลินให้สามารถทำงานได้ดีขึ้น ช่วยลดน้ำตาลในเลือดให้มีแนวโน้มดีขึ้น  รวมถึงใช้เพื่อลดอาการบวม รักษาแผลได้ด้วย เรียกได้ว่า ตอบโจทย์ครอบคลุมจริงๆ

อย่างไรก็ตาม สำหรับบริโภคนั้นอาจเป็นในรูปแบบน้ำวุ้นว่านหางจระเข้ที่ไม่เติมน้ำตาล หรือในรูปแบบอาหารเสริมแบบแคปซูล นับว่ามีความปลอดภัยพอสมควร เนื่องจากไม่รบกวนเมตาบอลิซึมของยาที่ผู้ป่วยกิน [2] อย่างไรก็ตามควรบริโภคในปริมาณที่พอดี ไม่ดื่มมากเกินไป และต้องทำความเข้าใจตรงกันว่า ว่านหางจระเข้ 99% ที่ใช้สำหรับบำรุงผิวทีเราเห็นตามท้องตลาดนั้น ไม่สามารถนำมาบริโภคได้

อ้างอิง:

[1] Amira Mourad HusseinAbo-Youssef, Basim Anwar ShehataMessiha. Beneficial effects of Aloe vera in treatment of diabetes: Comparative in vivo and in vitro studies. Bulletin of Faculty of Pharmacy, Cairo University. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1110093112000117.

[2] ณัฏฐณิชชา มหาวงษ์. อันตรกิริยา (ยาตีกัน) ของว่านหางจระเข้กับยาแผนปัจจุบัน. สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. https://pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/96/อันตรกิริยา-ยาตีกัน-ของว่านหางจระเข้กับยาแผนปัจจุบัน.

[3] Bolin Qin. (M.D.) (Ph.D.), Kiran S. Panickar, Richard A. Anderson. (Ph.D.). Cinnamon: Potential Role in the Prevention of Insulin Resistance, Metabolic Syndrome, and Type 2 Diabetes. J Diabetes Sci Technol. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2901047.

[4] Isabel C.F.R. Ferreira, Academic Editor. Mushrooms of the Genus Ganoderma Used to Treat Diabetes and Insulin Resistance. Molecules. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6891282.

[5] นพมาศ สุนทรเจริญนนท์, ร.ศ. ดร. ภญ. ผลิตภัณฑ์ เห็ดหลินจือ ปลอดภัยหรือไม่ ??. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. https://pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/370/ผลิตภัณฑ์เห็ดหลินจือ.

[6] Ahmad Ghorbani. Best herbs for managing diabetes: a review of clinical studies. Brazilian Journal of Pharmaceutical Sciences. https://www.scielo.br/j/bjps/a/pBCgKTMTg86rgQpVXy6tbvy/?lang=en.

[7] Lana Barhum. How does bitter melon affect blood sugar levels? Medical News Today. https://www.medicalnewstoday.com/articles/317724.

[8] James W.Daily, MiniYang, Da SolKim, SunminPark. Efficacy of ginger for treating Type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Journal of Ethnic Foods. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352618115000086.

[9] Somlak Chuengsamarn (M.D.), Suthee Rattanamongkolgul (M.D.), Rataya Luechapudiporn (Ph.D.), Chada Phisalaphong (Ph.D.), and Siwanon Jirawatnotai (Ph.D.). Curcumin Extract for Prevention of Type 2 Diabetes. Diabetes Care. https://care.diabetesjournals.org/content/35/11/2121.

[10] Diabetes UK Editor. Natural Therapies: Bilberry Extract. Diabetes UK. https://www.diabetes.co.uk/natural-therapies/bilberry-extract.html.

[11] Arpana Gaddam, Chandrakala Galla, Sreenivas Thummisetti, Ravi Kumar Marikanty, Uma D. Palanisamy, and Paturi V. Rao. Role of Fenugreek in the prevention of type 2 diabetes mellitus in prediabetes. J Diabetes Metab Disorder. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4591578.